Miasto Bia³ystok po³o¿one jest w centrum Województwa Podlaskiego, na Nizinie Podlaskiej, w makroregionie Wysoczyzny Bia³ostockiej. Jest to najwiêksze miasto w Polsce pó³nocno - wschodniej, stolica Województwa Podlaskiego. Niektórzy nazwê Bia³ystok wi±¿± z "bia³ym stokiem", bardziej prawdopodobn± wersj± jest twierdzenie, ¿e okre¶lenie "stok" oznacza³o kiedy¶ rzekê.
Historia
Data powstania osady Bia³ystok jest trudna do ustalenia. Wed³ug legendy za³o¿y³ j± ksi±¿ê litewski Giedymin w 1320 roku. Niestety tego faktu nie potwierdzaj± ¼ród³a historyczne. Osada powsta³a prawdopodobnie dopiero na prze³omie XV i XVI wieku. Ziemia bia³ostocka nale¿a³a pocz±tkowo do Raczki Tabutowicza, pó¼niej przesz³a w rêce Miko³aja Raczkowicza, po nim dobra przej±³ ród Wiesio³owskich. Po bezpotomnej ¶mierci ostatniego z rodu Wiesio³owskich, Bia³ystok zosta³ w³±czony do starostwa tykociñskiego, które za zas³ugi w wojnie ze Szwedami otrzyma³ Stefan Czarniecki. W pó¼niejszych latach ziemia bia³ostocka przypad³a rodowi Branickich. Najbardziej dynamiczny rozwój osady nast±pi³ w okresie, gdy dobra te nale¿a³y do Jana Klemensa Branickiego. Prawa miejskie magdeburskie otrzyma³ Bia³ystok od króla Augusta III w 1749 roku. Dwór Branickich odwiedzali w³adcy polscy, tacy jak: August II, August III, Stanis³aw August Poniatowski, a tak¿e cesarz Austrii Józef II, przysz³y car Rosji Pawe³ i przysz³y król Francji Ludwik XVIII.
Po III rozbiorze Bia³ystok wszed³ w sk³ad pañstwa Pruskiego a po pokoju w Tyl¿y jako Obwód Bia³ostocki zosta³ wcielony do Cesarstwa Rosyjskiego. W 1842 roku Rosjanie zlikwidowali odrêbno¶æ Obwodu wcielaj±c go do guberni grodzieñskiej. Utworzenie granicy celnej miêdzy Królestwem Polskim a Cesarstwem Rosyjskim spowodowa³o przeniesienie w te rejony przemys³u w³ókienniczego. Dodatkowym pozytywnym impulsem dla rozwoju miasta by³o wybudowanie kolei warszawsko - petersburskiej. Dziêki niej Bia³ystok sta³ siê wa¿nym wêz³em komunikacyjnym. W czasie wojny polsko - bolszewickiej w 1920r. w mie¶cie znajdowa³a siê siedziba Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski z Feliksem Dzier¿yñskim na czele. W okresie miêdzywojennym Bia³ystok znacznie siê rozwin±³. Powsta³y nowe zak³ady przemys³owe. Uporz±dkowano chaotyczn± zabudowê.
W czasie II wojny ¶wiatowej najpierw sowieci a pó¼niej hitlerowcy prowadzili na tym obszarze politykê terroru. Mimo tego istnia³ bardzo silny ruch niepodleg³o¶ciowy kierowany przez Armiê Krajow±. W mie¶cie istnia³o bardzo liczne getto ¯ydowskie. Bia³ystok bardzo ucierpia³ w trakcie wojny, zosta³ zniszczony w 75%. Po wojnie miasto stopniowo zaczê³o odbudowywaæ siê ze zniszczeñ.
Infrastruktura
Z sieci wodoci±gowej korzysta w Bia³ymstoku 279,5 tys. mieszkañców (97,6%), z sieci kanalizacyjnej 253,1 tys. (88,4%), natomiast z gazowej 255,7 tys. (89,3%). Miasto obs³uguje jedna biologiczna oczyszczalnia ¶cieków o przepustowo¶ci 175.500 m3/dobê. Bia³ystok dysponuje wysypiskiem odpadów przemys³owych oraz odpadów komunalnych po³o¿onym w Hryniewiczach.
Gospodarka
Bia³ystok jest najwiêkszym o¶rodkiem gospodarczym w regionie pó³nocno - wschodnim. W gospodarce Bia³egostoku dominuj± ma³e zak³ady i firmy, zatrudniaj±ce do 5 osób. Na rozwój gospodarki miasta du¿y wp³yw ma przygraniczne po³o¿enie, sprzyjaj±ce po³±czenia komunikacyjne, bardzo dobry stan ¶rodowiska, tradycje przemys³owe, naukowe i kulturalne. Pod koniec 2001 roku zarejestrowanych by³o w Bia³ymstoku 33.291 podmiotów gospodarczych. Zak³ady przemys³owe produkuj± g³ównie artyku³y spo¿ywcze i napoje oraz tkaniny i wyroby odzie¿owe. W ostatnich latach zanotowano dynamiczny rozwój sektora handlu i us³ug. Zagranicznych i krajowych inwestorów przyci±ga du¿a liczba terenów do zagospodarowania.
Kultura, rozrywka, sport
Bia³ystok jest regionalnym o¶rodkiem akademickim i naukowym. W mie¶cie funkcjonuje 57 szkó³ podstawowych, 37 gimnazjów, 39 liceów ogólnokszta³c±cych oraz 15 uczelni wy¿szych. Najwiêksze z bia³ostockich uczelni wy¿szych to: Uniwersytet w Bia³ymstoku, Politechnika Bia³ostocka, Akademia Medyczna, Wy¿sza Szko³a Finansów i Zarz±dzania, Wy¿sza Szko³a Ekonomiczna oraz Wy¿sza Szko³a Administracji Publicznej. W mie¶cie dzia³aj± liczne kluby sportowe. Bazê sportow± miasta stanowi± stadiony, korty tenisowe, boiska, p³ywalnie, O¶rodek Sportów Wodnych oraz sztuczne lodowisko.
Bia³ystok jest centrum kulturalnym makroregionu pó³nocno-wschodniego. Znajduje siê tutaj wiele wyj±tkowych zabytków, instytucji i organizacji kulturalnych. W mie¶cie dzia³a wiele o¶rodków kultury, m.in.: Bia³ostocki O¶rodek Kultury, Dom Kultury "¦ródmie¶cie", M³odzie¿owy Dom Kultury, czy te¿ Wojewódzki Osrodek Animacji Kultury. Miasto jest równie¿ miejscem ciekawych cyklicznych imprez muzycznych, teatralnych o znaczeniu krajowym i miêdzynarodowym.
Walory turystyczne miasta
Bia³ystok jest stolic± regionu Polski zwanego "Zielonymi P³ucami Polski". Jest to doskona³e miejsce do wypoczynku i rekreacji. Oko³o 32 % powierzchni miasta zajmuj± tereny zielone, w tym 2 rezerwaty przyrody. Miasto oferuje wiele atrakcji turystycznych. Wypoczynkowi sprzyja dobrze rozwiniêta baza noclegowo - gastronomiczna.
Atrakcje przyrodnicze
Rezerwaty przyrody miasta Bia³ystok:
Las Zwierzyniecki - powsta³ w 1996r., zachowany ze wzglêdów naukowych i dydaktycznych drzewostan o charakterze gr±du wilgotnego.
Antoniuk - pow. 1995r. zachowany ze wzglêdów naukowych i dydaktycznych drzewostan o du¿ym stopniu naturalno¶ci.
Zabytki
Rynek zwany obecnie Rynkiem Ko¶ciuszki.
Ko¶ció³ katedralny Wniebowziêcia Naj¶wiêtszej Marii Panny - (Stary Ko¶ció³)- najstarszy zachowany zabytek w mie¶cie, ukoñczony w 1621r. Ufundowa³ go Piotr Wiesio³owski M³odszy. W czasach Jana Klemensa Branickiego dokonano przebudowy obiektu, dziêki której wnêtrze uzyska³o wystrój rokokowy. Szczególn± uwagê zwracaj± osiemnastowieczne organy, a tak¿e pomnik Jana Klemensa Branickiego wystawiony w 1775 r. przez Izabelê Branick±.
Ko¶ció³ Farny - neogotycki ko¶ció³ dobudowany na pocz±tku XX wieku wed³ug projektu Józefa Piusa Dziekoñskiego
Ratusz z wie¿± zegarow± - jego budowê ukoñczono w 1761 roku. W budynku tym mie¶ci siê obecnie siedziba Muzeum Okrêgowego, posiadaj±cego bogate zbiory z dziedziny sztuki, etnografii i archeologii.
Cerkiew p.w. ¦w. Miko³aja Cudotwórcy - zbudowana w latach 1843 - 1846 na miejscu starej drewnianej ¶wi±tyni unickiej. Cerkiew ma charakter bizantyjski.
Cerkiew ¦w. Marii Magdaleny - zbudowana w latach 1741-58, fundacji Jana Klemensa Branickiego
Pa³ac Branickich - zaprojektowany zosta³ przez ¶wietnych architektów baroku: Jana Henryka Klemma, Jana Zygmunta Dejbela, Jakuba Fontanê. Kszta³t pa³acu nawi±zywa³ do wielkich barokowych za³o¿eñ francuskich. By³a to rezydencja, która jako jedna z nielicznych spe³nia³a wymagania ówczesnej, niezwykle skomplikowanej z dzisiejszego punktu widzenia etykiety przyjmowania koronowanych g³ów.
"Dom Koniuszego" - z 1771 roku, s³u¿y³ Branickim do przyjmowania nieco mniej znamienitych.
Ko¶ció³ ¶w. Rocha -"pomnik" odzyskania niepodleg³o¶ci przez Polskê w 1918r. Budowê jego rozpoczêto w 1928 roku, a ukoñczono po II wojnie ¶wiatowej. Jest to jedna z najciekawszych budowli w Europie okresu miêdzywojennego.
Je¿eli pragniesz skorzystaæ z danych umieszczonych
na E-podlasie.pl w swoim serwisie obowi±zkowo umie¶æ np. pod tekstem adres ¼ród³a tzn.: region.e-podlasie.pl lub www.e-podlasie.pl jako DZIA£AJ¡CY LINK.
Dziêkujemy.
Miasto powiatowe:
