Gmina Białowieża - szczegółowe informacje

Gmina Białowieża

Charakterystyka gminy

Gmina Białowieża leży we wschodniej części powiatu. Pod względem geograficznym leży ona w makroregionie Niziny Podlaskiej i mezoregionie Wysoczyzny Bielskiej. Na terytorium gminy najwięcej miejsca zajmują zbiorowiska leśne (88%) należące do Puszczy Białowieskiej. Pozostałe grunty mają niewielkie znaczenie. Gmina posiada aż 19022,9 hektarów terenów o szczególnych walorach przyrodniczych prawnie chronionych (93,6% ogólnej powierzchni).

Historia

Etymologia słowa Białowieża nie jest jak dotąd wyjaśniona. Spekuluje się, że pochodzi ona od białej wieży zamku myśliwskiego wielkich książąt litewskich. Inni twierdzą, że termin ten wywodzi się od tutejszego lasu, który rzekomo uważano za bardziej świetlisty niż gdzie indziej. Do XVIII wieku Białowieża była jedyną stałą osadą wewnątrz Puszczy. Oprócz tego pojawiały się tam jedynie szałasy osoczników. W XVI wieku wewnątrz lasu założono wsie: Budy, Pogorzelce i Teremiski.
W 1894 roku zakończono budowę pałacu carskiego w Białowieży, niestety budowla ta nie przetrwała do naszych czasów. W tym samym roku doprowadzono kolej żelazną z Bielska Podlaskiego a kilka lat później wybudowano dworzec kolejowy, który po likwidacji połączenia na początku lat 90 - tych nie jest użytkowany.

Infrastruktura

W gminie odczuwa się brak scentralizowanych systemów kanalizacyjnych, zaopatrzenia w energię cieplną i sieci gazowej. Istnieje jedna mechaniczno - biologiczna oczyszczalnia ścieków o przepustowości 400m3/dobę. W gminie działa jedno wysypisko odpadów stałych z wylewiskiem odpadów płynnych o pojemności 36,900tys/m3.

Gospodarka

Ludność utrzymuje się przede wszystkim z lasu, dochody z rolnictwa są stosunkowo niewielkie. Dominują tu gospodarstwa małe do 5 ha. W gminie było zarejestrowanych w 2001 roku 230 podmiotów gospodarczych, 14 z sektora publicznego i 216 prywatnego. Brakuje dużych zakładów przemysłowych głównie dlatego, że na obszarze chronionym istnieje zakaz lokowania zakładów uciążliwych dla środowiska. Białowieża jest doskonałym punktem wypadowym do zwiedzania obiektów BPN. Przyszłość regionu można wiązać z rozbudową sektora turystyki i agroturystyki. Władze gminy dążą do rozbudowy bazy noclegowej i żywieniowej. Decydują się również na inwestycje ekologiczne.

Kultura, rozrywka, sport

W gminie funkcjonuje szkoła podstawowa, gimnazjum oraz Zespół Szkół Leśnych. Oprócz tego Białowieża może się pochwalić czterema instytutami naukowymi. Jest ona ponadto siedzibą dyrekcji Białowieskiego Parku Narodowego. W gminie funkcjonują ośrodki zapewniające mieszkańcom dostęp do kultury. Są to m.in. Białowieski Ośrodek Kultury, Kino "Żubr", Biblioteka Publiczna, Galeria "Obok", Wydawane są dwa czasopisma: "Głos Białowieży" i "Czas Białowieży". Organizowane są ponadto imprezy kulturalne: Międzynarodowy Plener Malarski, Białowieskie Plenery - czyli spotkania artystów z naturą i Noc Kupały. Szerzeniem kultury fizycznej zajmuje się Towarzystwo Sportowe "Żubr", z jego inicjatywy co roku odbywa się "Bieg Żubra".

Walory turystyczne gminy

Białowieża jest jedną z najbardziej atrakcyjnych gmin województwa podlaskiego. Dzieje się tak za sprawą unikalnego w skali światowej obiektu jakim jest Białowieski Park Narodowy. Obiekt ten przyciąga co roku wielu turystów zarówno z kraju, jak i z zagranicy.

Atrakcje przyrodnicze

Rezerwaty przyrody.
- Rezerwat Pogorzelce - zachowany duży fragment Puszczy z dużym udziałem lipy drobnolistnej;
- Rezerwat Krajobrazowy im. Władysława Szafera - wzdłuż szosy Białowieża - Hajnówka, stanowi cenne uzupełnienie BPN, gdzie brakuje występujących m.in. tu gatunków;
- Rezerwat Wysokie Bagno - zachowane fragmenty Puszczy z borem świerkowym torfowcowym;
- Rezerwat Podolany - zachowanie zbiorowisk grądowych, a zwłaszcza dorodnych pomnikowych dębów;
Obiekty Białowieskiego Parku Narodowego.
- Ścisły Rezerwat Przyrody - leży na obszarze 4747,17ha w widłach dwóch rzek Hwoźnej i Narewki. Przypomina lasy, jakie porastały Europę przed wiekami. Jest jedynym nie zagospodarowanym obszarem na starym kontynencie. Dla ogółu zwiedzających dostępna jest jedna 6 - kilometrowa trasa do "Dębu Jagielły";
- Rezerwat Pokazowy Żubrów i Koników typu Tarpana - zajmuje 28 ha, mieszkają w nim wilki, żubry, jelenie, dziki, łosie i żubronie (mieszanka bydła domowego z żubrem);
- Park Pałacowy - założono go na przełomie XIX i XX wieku, równocześnie z budową pałacu carskiego, według projektu znakomitego polskiego planisty Kronenberga. Projekt zrealizowano w duchu naturalizmu (styl angielski), przeciw elementom sztucznym. Po dawnym pałacu zachowała się jedynie brama. Najstarszym zabytkiem Parku jest obelisk upamiętniający łowy zorganizowane przez Augusta III Sasa w 1752 roku;
- Ośrodek Edukacji Przyrodniczej - mieści się w najstarszym budynku Parku Pałacowego, pochodzącym z 1845 roku. Odbywają się tam różnego rodzaju seminaria, konferencje, olimpiady itd.;
- Muzeum Przyrodniczo - Leśne im. Jana Miklaszewskiego - mieści się w Parku Pałacowym, w miejscu dawnego pałacu carskiego. Gromadzi ono eksponaty z całej Puszczy.
Naturalna dolina rzeki Narewki.
Liczne pomniki przyrody.

Szlaki turystyczne

Ścieżki edukacyjne.

"Szlak Dębów Królewskich" - długości 500 metrów, znajdują się tam wiekowe dęby, każdy z nich nosi imię wywodzące się od królów polskich lub wielkich książąt litewskich;
"Żebra Żubra" - biegnie przez bagniste puszczańskie zakątki. Turyści poruszają się po kładkach długości 3km;
"Krajobraz Puszczy" - ścieżka przystosowana do prowadzona "zielonych lekcji", ukazuje działalność człowieka w lesie;
"Miejsce Mocy" - domniemane miejsce kultu plemion z okresu wczesnego średniowiecza.

Zabytki

Cerkiew w Białowieży z zabytkowymi ikonami.
Kościół z 1927 roku - z kaplicą św. Huberta patrona myśliwych i leśników.
Obiekty angielskiej firmy "Century" pozyskującej drewno w Puszczy w latach 20 - tych XX wieku.

Jeżeli pragniesz skorzystać z danych umieszczonych na E-podlasie.pl w swoim serwisie obowiązkowo umieść np. pod tekstem adres źródła tzn.:
region.e-podlasie.pl lub www.e-podlasie.pl jako DZIAŁAJĄCY LINK.
Dziękujemy.